Deri sa ky ndryshim ishte i mirë se ardhur për popujt tjerë, të cilët e kishin të zgjidhur çështjen e tyre  kombëtare qysh para pesë dekadave, për ne ishte vetëm edhe një shpresë dhe shans që edhe ne të ngadhënjejmë në këtë moment, që disi nën ombrellën e demokracisë ta zgjedhim edhe çështjen kombëtare. Fatkeqësisht u vërejt qysh në lëvizjet e para të kësaj ere të re, se në sferën e mbrëmshme mungonte mobilizimi dhe uniteti gjithëpërfshirës në synimin final drejtë zgjidhjes së vetme të drejtë të çështjes mbarëkombëtare.
Nëse nuk e marrim parasysh atdhedashurinë e trashëguar, dhe bajraktarizmin e ngulitur në ndërdyje, atëherë arsyeja e radhës gjithsesi është edhe ajo se klasa udhëheqëse-politike në përgjithësi u mbështet në rastësi të kohës dhe në faktor të jashtëm ndikues dhe vendimtar, duke i neglizhuar resurset e veta. Kjo verbëri e lidershipit shqiptar, pa një strategji dhe vizion të qartë edhe një herë rrezikoi realizimin e platformës mbarëkombëtare. A mos ndoshta ishte regjimi i egër komunist ai i cili ishte përcaktues që klasa e sapo dalurë politike në Shqipëri, të reflektoj menjëherë si e bunkerizuar me një monopol kombëtar drejtë një ëndrre për një shtet më demokratik në botë. Sigurisht që ka dhe faktor tjerë gjithnjë të ‘’arsyeshëm’’ ama jo bindës për këtë veprim. Në ndërkohë populli shqiptar që jetonte padrejtësisht jashtë shtetit amë, në përgjithësi në ish Jugosllavi bënte lëvizje të kahershme më të gjitha mjetet dhe metodat e mundshme që të shkëputet nga robëria shekullore sllave, duke u bazuar ne forcën mbështetëse të shtetit Shqiptar, por edhe në të drejtën për subjektivitet të plot shtetëror dhe kombëtar. Mjerisht edhe ky popull nuk kishte një klasë udhëheqëse-politike të unifikuar, me një platformë të përbashkët. Deri sa të gjithë popujt në ish Jugosllavi luftonin, dhe fituan shtetet e veta, disa edhe pa merita, udhëheqësit shqiptar bënë gabime të njëjta me ato të së kaluarës. Kështu korpusi shqiptar u nda në disa pjesë. Udhëheqja politike në Kosovë u përcaktua që të merr monopol mbi të gjithë shqiptarët për ta bërë Kosovën shtet, duke i sakrifikuar ata në Mal të Zi, Maqedoni e në PMB, me një qasje të një politike të skaduar të rezistencës paqësore,e më vonë të një luftë me një doktrinë luftarake të tejkaluar. Kjo qasje jo vetëm se përçau lidershipin politik, dhe popullin e solli në një pozitë të mjerueshme, por edhe nuk arriti që të konkretizoj subjektivitetin shtetëror e kombëtar. Kështu lufta e popullit shqiptar për liri dhe pavarësi të plot u shëndrrua në luftën për demokraci dhe liri individuale. Ky realitet na imponon një qasje të dyfishtë ndaj popullit shqiptar, atij në Shqipëri dhe jashtë saj. Deri sa Shqipëria lufton në rrugën e vet drejtë një të ardhme më të ndritshme, popullit shqiptar jashtë kufijve i ngelet një luftë e vazhdueshme për ti realizuar synimet e veta. Mbase mund të themi se përpos kohës së sotme dhe sistemit politiko-shoqëror asgjë në thelb nuk ka ndryshuar nga vitet e ’45 të shekullit të kaluar, edhe pse aktorët janë të ndryshëm skenari është i njëjtë. Në këtë rast kemi një situatë kurë populli shqiptar në Shqipëri orientohet ka zhvillimet për interesat e veta me subjektivitet të plot, kurse ai jashtë kufijve lufton për ta fituar këtë subjektivitet. Shtrohet pyetja? A janë barë, apo favor për Shqipërinë shqiptarët jashtë kufijve, dhe në anën tjetër a është Shqipëria pengesë apo favor për shqiptarët jashtë kufijve? Përgjigjja do të ishte pa dyshim: vetëm favor, me kusht të një strategjie dhe synimi të përbashkët drejt një shteti të vetëm Shqiptar me një popull dhe një territor të vetëm, faktor, garant të vetëm për paqe dhe stabilitet të përhershëm. Në ndërkohë ndodhemi para një sfide kur popullit shqiptarë i imponohet edhe një rrezik, në pikëpamje të parë jo edhe aq i dukshëm. Ky fenomen mbase po i pëlqen edhe tërë lidershipit shqiptar kudo. Për një Kosovë të copëtuar, bëhen përpjekjet që nga një popull shqiptar në këtë hapësirë gjeo-politike të formohen dy kombe: ai shqiptar në Shqipëri dhe ai kosovar në një Kosovë të copëtuar dhe pa subjektivitet të plot. Këtu qëndron edhe problemi kryesor, këtu vjen deri te mos përputhja në mes të interesit të popullit dhe të klasës politike kombëtare, në mes të kaluarës dhe të ardhmes, në mes të historisë dhe realitetit. A nuk ka qenë deri më tani populli shqiptarë mjaftë i dezintegruam, a nuk janë të gjithë në luftë për integrime sa ma të fuqishme, si vlera të një bote më të lumtur. Si mund të integrohet një popull diku tjetër kur është ende i pa integruar brenda vete. Për çudi! Disa deri dje betoheshin në gjakun e derdhur për një komb, madje si të tillë edhe u bënë të ‘’mëdhenj’’, disa tjerë që kurrë nuk e kanë ndjerë veten si pjesë të kombit u mishëruan me kombe të ndryshme evropiane, për tu bërë të ‘’mëdhenj’’sot janë më të zëshëm rreth integrimeve ndërkombëtare, dhe  punojnë fuqishëm për dezintegrim të vazhdueshëm kombëtarë, mbase për të mirën e popullit. Deri sa Shqipëria si shtet edhe mund të integrohet në institucione të ndryshme ndërkombëtare, sepse edhe mund ti plotësojë kushte shtesë, kjo nuk mund të thuhet edhe për Kosovën e cila nuk e plotëson ende asnjë kusht. Të kujtojmë se kushti i parë për integrim diku është të jesh shtet ndërkombëtarisht i pranuar me të gjitha të drejtat dhe obligimet e barabarta që të përkasin. kushti i dytë që të zhvillosh demokracinë dhe sundimin e ligjit, kushti tret të garantosh lëvizjen e lirë, kushti katërt të garantosh të drejtat e pakicave sipas standardeve të avancuara ndërkombëtare, plus kushtet shtesë e në veçanti për popullin shqiptar,të pa dukshëm ai kulturor dhe fetar...Vazhdon këtu